Dạy học trò cách tự học thay vì học vẹt
Hiện nay, đôi khi vẫn còn hiện tượng dạy học sinh ghi nhớ máy móc, hay gọi là học vẹt: học sinh chép bài, về nhà học thuộc, hôm sau lên trả bài. Các em thuộc vanh vách nhưng hỏi lại bằng câu khác là lúng túng.
Với tôi, thứ đáng dạy nhất là cách học. Kiến thức trong một bài rồi sẽ quên, còn cách tự tìm ra kiến thức thì các em mang theo cả đời.
Cho các em ba cách tự hiểu nghĩa một từ
Trong giờ Thực hành tiếng Việt lớp 6, tôi không giảng nghĩa từ cho các em chép. Tôi đưa ra từ "hiếu học" rồi hỏi: "hiếu" là gì, "học" là gì, ghép lại thì nghĩa là gì?
Từ đó các em có ba cách tự hiểu nghĩa một từ:
- Tra từ điển, kể cả từ điển trực tuyến
- Đoán nghĩa qua ngữ cảnh của câu
- Tách từng yếu tố Hán Việt ra để hiểu
Gặp từ lạ ở bài sau, các em tự làm được, không cần chờ cô.
Cho các em tự chấm bài của nhau
Viết xong đoạn văn cảm nhận nhân vật, học sinh đăng lên Padlet của lớp. Các bạn đọc và chấm cho nhau: một lượt thích là 1 điểm, một bình luận là 2 điểm. Kèm theo là bảng kiểm 6 tiêu chí để em nào cũng biết một đoạn văn tốt cần những gì.
Bài viết kể lại trải nghiệm cũng vậy. Có phiếu 6 câu tự kiểm, em tự soát bài mình trước khi nộp. Tự sửa được bài của mình là đã biết học.
Hỏi để các em nối bài học với cuộc sống
Giờ Lịch sử, học về Ai Cập cổ đại, tôi hỏi: bánh xe ngày nay dùng ở đâu? Chữ "paper" trong tiếng Anh bắt nguồn từ đâu? Tôi khuyến khích các em nói ý kiến của mình, kể cả khi khác với sách giáo khoa, miễn là có lí do.
Giờ GDCD bài "Siêng năng, kiên trì", phần hay nhất không phải định nghĩa. Mỗi em tự nêu một điểm mình chưa siêng năng rồi lập kế hoạch khắc phục. Nhận ra mình đang ở đâu là bước đầu của tự học.
Thầy cô làm gương trước
Muốn học trò ham học thì thầy cô phải ham học trước. Học sinh nhìn cách thầy cô chuẩn bị bài, cách thầy cô đón nhận câu hỏi khó, nhiều hơn là nghe lời dặn.
Các giáo án, slide tôi dùng cho những tiết học kể trên đều có ở mục Tài nguyên dạy học. Thầy cô cứ tải về, chỉnh lại cho hợp với lớp mình.
